www.sajensowo.pl

www.sajensowo.pl

Postdoc (postdoctoral researcher, młody doktor)  - osoba, która po ukończeniu studiów doktoranckich i uzyskaniu tytułu doktora prowadzi badania naukowe.

Co to jest travel grant?

Travel grant to dotacja na krótkie wyjazdy koncentrujące się na celach naukowo-edukacyjnych. Pokrywa ona, a właściwie zwraca koszty wyjazdu (dojazdu, zakwaterowania, opłaty rejestracyjnej) na konferencje, warsztaty, sympozja i innego rodzaju kilkudniowe wyjazdy, na których młody naukowiec (student, absolwent, doktorant, postdoc - młody doktor) może zaprezentować wyniki swojej własnej pracy.  

O travel grant może starać się każdy, kto spełnia wymogi przedstawione przez daną organizację (np. towarzystwo naukowe), ogłaszającą konkurs. Aby zdobyć pieniądze na sfinansowanie wyjazdu należy wysłać (via mail) stosowne dokumenty. Takimi dokumentami najczęściej są: krótkie CV, spis publikacji (czasami również spis doniesień zjazdowych), abstrakt na konferencje (należy być pierwszym/prezentującym autorem) oraz list z referencjami od promotora/opiekuna naukowego/przełożonego. Wiele organizacji zarówno przy tworzeniu konkursów jak i przy ocenach wniosków kieruje się własnymi wymaganiami i kryteriami. Niektóre, finansowanie przyznają tylko jednorazowo. Inne nie wykluczają możliwości starania się o kolejny wyjazd, ale otwarcie preferują osoby, które nie otrzymały jeszcze dotacji. Należy zaznaczyć, że travel grant nie zawsze pokrywa w całości wydatki związane z wyjazdem. Zazwyczaj jest to stała, z góry ustalona i podana do wiadomości publicznej kwota (na konferencjach międzynarodowych często 500 euro), nie rozpatrywana indywidualnie. Jeśli więc wyjeżdżający wybiera hotel po 100 euro doba, a jego wyjazd trwa tydzień, travel grant nie zdoła pokryć nawet kosztów hotelu. Dodatkowo, środki te nie są wypłacane z góry, tylko zwracane po zakończeniu konferencji. 

Chciałabym jeszcze zaznaczyć, że travel grant, często nazywany „Travel Grant Award” nie jest nagrodą wypłacaną do kieszeni osoby, która go zdobyła (znam takich, którzy nie byli tego świadomi i dokonali szaleńczych zakupów wyjazdowych, bardzo mocno potem tego żałując…). Pieniądze wędrują na konto instytucji z ramienia, której osoba została na dany wyjazd wysłana, w końcu to ta instytucja zapłaciła za wyjazd i to jej należy się zwrot kosztów ;-).











 
* Źródło - pixabay, oznaczony jako darmowy do użytku komercyjnego



Kilka lat temu Britney Spears ostentacyjnie pozbawiła się owłosienia na głowie. Dlaczego to zrobiła? Prawidłowej odpowiedzi na to pytanie może udzielić zapewne jedynie sama zainteresowana. W prasie plotkarskiej, swego czasu, istniało wiele rozmaitych teorii na ten temat. Jedną z częściej powtarzanych była obawa przed przeprowadzeniem testów na obecność narkotyków w organizmie. Cóż…bohaterem tego wpisu nie będzie Britney Spears, ale włos, a właściwie włosy oraz substancje psychoaktywne w tychże włosach oznaczane. 

Wiele osób stosujących substancje psychoaktywne uważa, że po odczekaniu kilku dni, a czasami nawet godzin, związki, które przyjęli i ich metabolity będą niemożliwe do wykrycia w organizmie. 

 Czy rzeczywiście tak jest?

Jak długo substancja psychoaktywna i jej metabolity pozostają w organizmie ? Kilka dni? Godzin? Kilka minut? 

KREW – kilka godzin do kilku dni 

ŚLINA – kilka godzin do kilku dni 

MOCZ – do kilkunastu dni (metabolity)

POT – kilka tygodni

WŁOSY I PAZNOKCIE - LATA !!!!!

Skąd substancje psychoaktywne biorą się we włosach? 

Przyjmuj się, że wbudowanie substancji psychoaktywnych we włosy może zachodzić na trzy sposoby:

- Poprzez naczynia włosowate znajdujące się na około mieszka włosowego, czyli wbudowanie w strukturę włosa następuje za pomocą krwi,

- Poprzez wydzielinę gruczołów łojowych i potowych obecnych w skórze, na zasadzie przenikania z ich wydzielinami przez strukturę włosa,

- Poprzez wniknięcie substancji psychoaktywnej ze środowiska przez łuskę włosa do wnętrza korzenia.


Rys. Proces wbudowywania się substancji psychoaktywnych w strukturę włosa. 

Zawartość substancji psychoaktywnych we włosach prawdopodobnie związana jest również z pewnymi związkami chemicznymi obecnymi we włosach. Włos składa się głównie z białek oraz w mniejszej części z tłuszczów, wielocukrów (polisacharydów), wody i substancji barwiących pigmentów. Od liczby i rodzaju cząsteczek pigmentów – melanin w cebulce włosa zależy jego kolor. Nazwa melaniny dotyczy całej grupy pigmentów. Wśród melanin wyróżnia się m.in. eumelaninę – barwnik czarnobrązowy, zawarty w ciemnych włosach, lub feomelaninę - pigmentem o zabarwieniu żółtoczerwonym obecny w rudych włosach. Siwe włosy w ogóle nie zawierają melanin, nie oznacza to jednak, że siwe włosy nie wiążą substancji psychoaktywnych. Związki te oznacza się we włosach każdego koloru, jednakże z  badań wynika, że włosy ciemne wiążą większą ilość substancji psychoaktywnych. Powoduje to również różnice w oznaczaniu substancji psychoaktywnych we włosach wśród grup etnicznych. Włosy kaukazoidalne są jaśniejsze od niż włosy mongoidalne i afrykoidalne i wiążą mniejszą ilość substancji psychoaktywnych. 
Istotnym ze względów omawianej analizy jest też inny składnik włosów – kreatyna, która wydaje się mieć większe powinowactwo do związków o charakterze zasadowym (np. kokaina, morfina) niż kwasowych (np. THC – główny psychoaktywny składnik marihuany).  
Substancje psychoaktywne, które są bardziej lipofilne („tłuszczolubne”) np. metamfetamina łatwiej wbudowują się w strukturę włosa niż związki bardziej hydrofilowe („wodnolubne” polarne) jak morfina. 

Historia przyjmowania substancji psychoaktywnych zależy od długości włosa. Włos na potylicy rośnie średnio 1 cm w ciągu miesiąca, a związki wbudowują się w strukturę cebulki włosów po około trzech tygodniach od przyjęcia substancji psychoaktywnej.  Czyli 3 cm odcinek włosów daje informacje o 3 miesiącach, a 12 cm odcinek o całym roku. 
Ilość włosów konieczna do badań toksykologicznych to pęk włosów grubości ołówka, ucięty zaraz przy skórze głowy. 

Analiza włosów dzieli się na kilka etapów, które ogólnie można zebrać w następujące punkty:

1. Wstępne przygotowanie próbki 

2. Dekontaincja, czyli oczyszczenie włosów z zanieczyszczeń zewnętrznych 

3. Homogenizacja, które prowadzi do uzyskania jednorodnej próbki 

4. Ekstrakcja, czyli wyizolowanie substancji, która ma zostać oznaczona z włosa 

5. Oczyszczanie 

6. Derywatyzacja (która nie zawsze jest konieczna), czyli przeprowadzanie związku w pochodną 

7.  Analiza różnymi metodami, głównie chromatograficznymi. Najczęściej  stosowaną metodą jest chromatografia gazowa (GC) sprzężona ze spektropetrią mas GC-MS lub wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC),  sprzężona ze spektrometrią mas -  HPLC-MS 

Jakie są zalety takiej analizy?

- Badania na obecność substancji psychoaktywnych we włosach umożliwiają nie tylko dokładne określenie użytej substancji psychoaktywnej ale i przybliżonego czasu, w którym doszło do jego zażycia. Jest to tak zwana ocena retrospektywna,

- Pobranie próbki ma charakter nieinwazyjny, nie dostarcza bólu,

- Nie narusza prywatności, jak np. w przypadku próbki moczu,

- Ogranicza możliwość zafałszowania,

- Próbki można łatwo zastąpić innymi w przypadku zniszczenia uprzednio pobranych,

- Włos jest chemicznie obojętny i mechanicznie odporny a co za tym idzie nie wymaga specjalnych warunków przechowywania,

- Praktycznie nie istnieje ryzyko przeniesienia jakiejś choroby z pacjenta na osobę pobierającą i wykonująca analizę, jak ma to miejsce np. w przypadku krwi.

Oczywiście niektórzy ludzie włosów nie mają. W takim razie, czy będąc łysym możemy przyjmować substancje psychoaktywne i nie bać się, że nasza tajemnica wyjdzie na jaw? Tak, pod warunkiem, że całe nasze ciało będzie zupełnie pozbawione włosów (i zdecydujemy się pozbyć również paznokci ;-)). Do analizy na zawartość substancji psychoaktywnych równie dobrze, co włosy na głowie nadają się włosy z innych rejonów ciała, np. z pod pach, brody, rąk, nóg, a nawet włosy łonowe. Takie próbki wymagają szczególnej uwagi i odpowiedniej interpretacji, ponieważ włosy w innych rejonach ciała mogą znajdować się w odmiennych fazach wzrostów, jednakże wg danych literaturowych wyniki pochodzące z analiz włosów z głowy i innych części ciała są porównywalne. 

Analiza włosów na obecność substancji psychoaktywnych wykorzystywana jest na całym świecie, również w Polsce. Wyniki takiej analizy są prawnie i naukowo dopuszczone jako dowód w sprawach sądowych. W Polsce tego typy badania są wykonywane na zlecenie firm, kancelarii prawnych, sądów i  organów ścigania ale również na zlecenie osób prywatnych.

* Ilustracje w tekście pochodzą z wikimedia commons i posiadają licencje do ponownego wykorzystania lub bo ponownego wykorzystania z modyfikacją

 Co to jest abstrakt?

Abstrakt to po prostu streszczenie publikacji naukowej, książki lub jej rozdziału. Takie streszczenie zawiera maksimum wiadomości w minimalnej ilości słów. W abstrakcie zawarte są podstawowe informacje o tezie, celu i metodyce badań, rezultatach tych badań i wnioskach z nich wynikających. Abstrakt jest też streszczeniem doniesienia konferencyjnego, które na zjeździe (konferencji) przedstawiane jest w postaci plakatu lub prezentacji multimedialnej, a publikowane jest w postaci krótkiego teksu w tzw. książce abstraktów. 

Przykład:

JAK POWINIEN WYGLĄDAĆ ABSTRAKT ARTYKUŁU  - tytuł

Jan Kowalski, Anna Nowak - nazwiska autorów (W przypadku abstraktu do doniesienia konferencyjnego osoba wymieniona jako pierwszy autor jest też zazwyczaj osobą prezentującą. Jeśli autorzy doniesienia reprezentują różne jednostki naukowe, za ich nazwiskami stawia się odpowiednio numerki, którym odpowiadają poniższe afiliacje, np. Jan Kowalski 1, Anna Nowak 2. W przypadku abstraktu do publikacji naukowej często autora korespondencyjnego - osoby z którą kontaktuje się redakcja czasopisma- oznacza się gwiazdką, np. Jan Kowalski*)

Zakład X, Wydział/Katedra/Instytut Y, Uniwersytet Z, Adres Uniwersytetu Z - afiliacja (Wskazana przez autorów nazwa jednostki badawczej - miejsca realizacji badań, które stanowiły podstawę do opracowania publikacji)

Wprowadzenie: Np. W badaniach klinicznych wykazano, że... (Wprowadzenie do problemu, krótkie przedstawienie stanu wiedzy, oparcie się na znanych wiadomościach i badaniach innych ludzi, teza badań.)

Cel pracy: Np. Celem pracy jest... (Przedstawienie celu pracy, opracowania.)

Materiały i Metody: Np. W celu przeprowadzenia doświadczeń wykorzystano następujące metody... (Krótki opis zastosowanych metod.)

Wyniki (Rezultaty): Np. Lek Y podany w dawce X spowodował.... (Krótki opis uzyskanych wyników.)

Wnioski (Konkluzje): Np. Uzyskane przez nas wyniki sugerują, że... (Krótki opis wniosków wynikających z przeprowadzonych badań.)

Abstrakty najczęściej pisane są jednolitym tekstem, podział na sekcje (wytłuszczony druk) funkcjonuje dużo rzadziej, ja stosuję go specjalnie aby łatwiej przedstawić zawartość abstraktu. 

W abstrakcie często zawarte są też słowa kluczowe i źródła finansowania, np:

Słowa kluczowe: blog, abstrakt, streszczenie publikacja (Charakterystyczne dla danego tekstu/ problemu badawczego wyrazy. Gdybyśmy pisali np, o chorobach odkleszczowych: borelioza, porażenie kleszczowe, kleszczowe zapalenie mózgu; albo o leczeniu depresji citalopramem: leki przeciwdepresyjne II generacji, SSRI, citalopram, serotonina...).

Źródło finansowania: Badania sfinansowano ze środków działalności statutowej Uniwersytetu Z (W przypadku finansowania z działalności statutowej danej jednostki badawczej). Badania sfinansowane przez ... (np. UE, albo NCN, albo...) z projektu/grantu ... (W przypadku finansowania badań z jakiegoś projektu.).

Zawarcie informacji o źródle finansowania jest bardzo ważne, stanowi ono bowiem podstawę do rozliczenia np. z danego projektu badawczego.

Brzytwa Ockhama jest zasadą, w myśl której, wyjaśniając dane zjawisko należy dążyć do prostoty i jako najbardziej prawdopodobną, przyjmować najprostszą hipotezę, tłumaczącą to zjawisko. 

Afiliacja - wskazana przez autorów publikacji nazwa jednostki badawczej - miejsca realizacji badań, które stanowiły podstawę do opracowania tej publikacji.

Co to jest sprzężenie zwrotne? 

System sprzężeń zwrotnych jest jednym z mechanizmów samoregulacji. Dzięki niemu stężenie hormonów we krwi utrzymuje się na względnie stałym poziomie, co wpływa na utrzymanie homeostazy, czyli równowagi fizjologicznej w organizmie.

Produkcja i wydzielanie hormonów tarczycy znajduje się pod kontrolą układu podwzgórze-przysadka i działa na zasadzie sprzężeń zwrotnych:

-> niski poziom tyroksyny (tetrajodotyronina, T4 – główny hormon tarczycy, trijodotyronina T3, wydzielana jest w dużo mniejszych ilościach) we krwi wysyła do podwzgórza komunikat -> za mało hormonów, nasilić produkcję 

-> w odpowiedzi na ten komunikat podwzgórze wydziela hormon tyreoliberynę, który stymuluje pracę przysadki, która zwiększa wydzielanie hormonu tyreotropowego - TSH 

-> zwiększone wydzielanie TSH jest sygnałem dla tarczycy aby zwiększyła produkcję tyroksyny

-> poziom tyroksyn (i T3) we krwi wzrasta

-> krew przepływając przez podwzgórze  przekazuje mu  komunikat -> za dużo hormonów, zahamować produkcję -> i zaczyna wydzielanie hormonu tyreostatyny - hamującego pracę przysadki

-> przysadka hamuje wydzielanie TSH

-> spadek poziomu TSH we krwi jest sygnałem dla tarczycy, aby przyhamowała wydzielanie tyroksyny

Z mechanizmem sprzężenia zwrotnego jest trochę jak z pilnowaniem ogniska. Musimy je kontrolować aby zachować satysfakcjonujący nas poziom ognia, aby nie był on zbyt mały, żebyśmy nie marzli i aby nie był zbyt duży, bo wtedy będzie nam za gorąco. Kiedy płomień jest mniejszy, jest to dla nas sygnał, że musimy dorzucić drzewo do ogniska, aby płomień nie zgasł zupełnie. Kiedy ogień jest zbyt duży, nie dorzucamy drewna, a nawet odbieramy z ogniska patyki, żeby płomień się zmniejszył (bo jest nam za gorąco, a kiełbaski zamiast się przyrumienić są już zupełnie czarne ;-)).