www.sajensowo.pl

www.sajensowo.pl

Co to jest suchy lód? 


































Rys.1. Woda przyspiesza proces sublimacji suchego lodu.

Lód jednoznacznie kojarzy się z zamarzniętą wodą, nie każdy lód powstaje jednak w wyniku zamarzania wody.  Suchy lód powstaje poprzez rozprężanie ciekłego dwutlenek węgla (CO2). Dlaczego więc suchy lód nazywa się lodem? Ze względu na jego temperaturę. Suchy lód ma bardzo niską temperaturę, która wynosi poniżej – 70 stopni. W warunkach normalnych suchy lód nie topnieje, ale sublimuje. Sublimacja to proces polegający na przejściu ze stanu stałego w stan gazowy z pominięciem stanu ciekłego – i właśnie dlatego suchy lód nazywany jest suchym, nie pozostawia po sobie mokrych śladów w przeciwieństwie do „lodu tradycyjnego” z naszych lodówek. 

















Rys.2. Suchy lód pod postacią granulatu. 


















Rys.3. Suchy lód nie pozostawia mokrych śladów. 

W laboratoriach suchy lód, najczęściej w postaci dużych bloków lub granulatu, wykorzystuje się jako środek chłodzący, m.in. do przechowywania i transportu próbek biologicznych. Próbki w suchym lodzie umieszcza się w specjalnych termosach lub w opakowaniach styropianowych aby spowolnić proces jego „ucieczki”. Im szczelniej suchy lód jest zapakowany, tym dłużej przetrwa. Duże bloki suchego lodu sublimują wolniej niż granulat.
Suchy lód najczęściej w postaci mieszaniny z rozpuszczalnikiem organicznym (z niską temp. krzepnięcia) stosuje się również w łaźniach laboratoryjnych.


Acknowledgement - nazwa sekcji w artykułach naukowych, książkach czy posterach, w której składa się podziękowania* za finansowanie badań i/lub wsparcie prowadzenia badań (techniczne, merytoryczne, edytorskie).

Przykład  1:

Acknowledgments: This study was supported by project X from Company Y, no 12345678910

Przykład 2:
 
Aknowledgments: The author wishes to thank Mr. X and Ms.Y for their skilful technical assistance, and Mr. Z, for the linguistic supervision of the paper. 

* W przypadku finansowania  "acknowledgement" często ma postać czysto informacyjną.

Postdoc (postdoctoral researcher, młody doktor)  - osoba, która po ukończeniu studiów doktoranckich i uzyskaniu tytułu doktora prowadzi badania naukowe.

Co to jest travel grant?

Travel grant to dotacja na krótkie wyjazdy koncentrujące się na celach naukowo-edukacyjnych. Pokrywa ona, a właściwie zwraca koszty wyjazdu (dojazdu, zakwaterowania, opłaty rejestracyjnej) na konferencje, warsztaty, sympozja i innego rodzaju kilkudniowe wyjazdy, na których młody naukowiec (student, absolwent, doktorant, postdoc - młody doktor) może zaprezentować wyniki swojej własnej pracy.  

O travel grant może starać się każdy, kto spełnia wymogi przedstawione przez daną organizację (np. towarzystwo naukowe), ogłaszającą konkurs. Aby zdobyć pieniądze na sfinansowanie wyjazdu należy wysłać (via mail) stosowne dokumenty. Takimi dokumentami najczęściej są: krótkie CV, spis publikacji (czasami również spis doniesień zjazdowych), abstrakt na konferencje (należy być pierwszym/prezentującym autorem) oraz list z referencjami od promotora/opiekuna naukowego/przełożonego. Wiele organizacji zarówno przy tworzeniu konkursów jak i przy ocenach wniosków kieruje się własnymi wymaganiami i kryteriami. Niektóre, finansowanie przyznają tylko jednorazowo. Inne nie wykluczają możliwości starania się o kolejny wyjazd, ale otwarcie preferują osoby, które nie otrzymały jeszcze dotacji. Należy zaznaczyć, że travel grant nie zawsze pokrywa w całości wydatki związane z wyjazdem. Zazwyczaj jest to stała, z góry ustalona i podana do wiadomości publicznej kwota (na konferencjach międzynarodowych często 500 euro), nie rozpatrywana indywidualnie. Jeśli więc wyjeżdżający wybiera hotel po 100 euro doba, a jego wyjazd trwa tydzień, travel grant nie zdoła pokryć nawet kosztów hotelu. Dodatkowo, środki te nie są wypłacane z góry, tylko zwracane po zakończeniu konferencji. 

Chciałabym jeszcze zaznaczyć, że travel grant, często nazywany „Travel Grant Award” nie jest nagrodą wypłacaną do kieszeni osoby, która go zdobyła (znam takich, którzy nie byli tego świadomi i dokonali szaleńczych zakupów wyjazdowych, bardzo mocno potem tego żałując…). Pieniądze wędrują na konto instytucji z ramienia, której osoba została na dany wyjazd wysłana, w końcu to ta instytucja zapłaciła za wyjazd i to jej należy się zwrot kosztów ;-).











 
* Źródło - pixabay, oznaczony jako darmowy do użytku komercyjnego



Kilka lat temu Britney Spears ostentacyjnie pozbawiła się owłosienia na głowie. Dlaczego to zrobiła? Prawidłowej odpowiedzi na to pytanie może udzielić zapewne jedynie sama zainteresowana. W prasie plotkarskiej, swego czasu, istniało wiele rozmaitych teorii na ten temat. Jedną z częściej powtarzanych była obawa przed przeprowadzeniem testów na obecność narkotyków w organizmie. Cóż…bohaterem tego wpisu nie będzie Britney Spears, ale włos, a właściwie włosy oraz substancje psychoaktywne w tychże włosach oznaczane. 

Wiele osób stosujących substancje psychoaktywne uważa, że po odczekaniu kilku dni, a czasami nawet godzin, związki, które przyjęli i ich metabolity będą niemożliwe do wykrycia w organizmie. 

 Czy rzeczywiście tak jest?

Jak długo substancja psychoaktywna i jej metabolity pozostają w organizmie ? Kilka dni? Godzin? Kilka minut? 

KREW – kilka godzin do kilku dni 

ŚLINA – kilka godzin do kilku dni 

MOCZ – do kilkunastu dni (metabolity)

POT – kilka tygodni

WŁOSY I PAZNOKCIE - LATA !!!!!

Skąd substancje psychoaktywne biorą się we włosach? 

Przyjmuj się, że wbudowanie substancji psychoaktywnych we włosy może zachodzić na trzy sposoby:

- Poprzez naczynia włosowate znajdujące się na około mieszka włosowego, czyli wbudowanie w strukturę włosa następuje za pomocą krwi,

- Poprzez wydzielinę gruczołów łojowych i potowych obecnych w skórze, na zasadzie przenikania z ich wydzielinami przez strukturę włosa,

- Poprzez wniknięcie substancji psychoaktywnej ze środowiska przez łuskę włosa do wnętrza korzenia.


Rys. Proces wbudowywania się substancji psychoaktywnych w strukturę włosa. 

Zawartość substancji psychoaktywnych we włosach prawdopodobnie związana jest również z pewnymi związkami chemicznymi obecnymi we włosach. Włos składa się głównie z białek oraz w mniejszej części z tłuszczów, wielocukrów (polisacharydów), wody i substancji barwiących pigmentów. Od liczby i rodzaju cząsteczek pigmentów – melanin w cebulce włosa zależy jego kolor. Nazwa melaniny dotyczy całej grupy pigmentów. Wśród melanin wyróżnia się m.in. eumelaninę – barwnik czarnobrązowy, zawarty w ciemnych włosach, lub feomelaninę - pigmentem o zabarwieniu żółtoczerwonym obecny w rudych włosach. Siwe włosy w ogóle nie zawierają melanin, nie oznacza to jednak, że siwe włosy nie wiążą substancji psychoaktywnych. Związki te oznacza się we włosach każdego koloru, jednakże z  badań wynika, że włosy ciemne wiążą większą ilość substancji psychoaktywnych. Powoduje to również różnice w oznaczaniu substancji psychoaktywnych we włosach wśród grup etnicznych. Włosy kaukazoidalne są jaśniejsze od niż włosy mongoidalne i afrykoidalne i wiążą mniejszą ilość substancji psychoaktywnych. 
Istotnym ze względów omawianej analizy jest też inny składnik włosów – kreatyna, która wydaje się mieć większe powinowactwo do związków o charakterze zasadowym (np. kokaina, morfina) niż kwasowych (np. THC – główny psychoaktywny składnik marihuany).  
Substancje psychoaktywne, które są bardziej lipofilne („tłuszczolubne”) np. metamfetamina łatwiej wbudowują się w strukturę włosa niż związki bardziej hydrofilowe („wodnolubne” polarne) jak morfina. 

Historia przyjmowania substancji psychoaktywnych zależy od długości włosa. Włos na potylicy rośnie średnio 1 cm w ciągu miesiąca, a związki wbudowują się w strukturę cebulki włosów po około trzech tygodniach od przyjęcia substancji psychoaktywnej.  Czyli 3 cm odcinek włosów daje informacje o 3 miesiącach, a 12 cm odcinek o całym roku. 
Ilość włosów konieczna do badań toksykologicznych to pęk włosów grubości ołówka, ucięty zaraz przy skórze głowy. 

Analiza włosów dzieli się na kilka etapów, które ogólnie można zebrać w następujące punkty:

1. Wstępne przygotowanie próbki 

2. Dekontaincja, czyli oczyszczenie włosów z zanieczyszczeń zewnętrznych 

3. Homogenizacja, które prowadzi do uzyskania jednorodnej próbki 

4. Ekstrakcja, czyli wyizolowanie substancji, która ma zostać oznaczona z włosa 

5. Oczyszczanie 

6. Derywatyzacja (która nie zawsze jest konieczna), czyli przeprowadzanie związku w pochodną 

7.  Analiza różnymi metodami, głównie chromatograficznymi. Najczęściej  stosowaną metodą jest chromatografia gazowa (GC) sprzężona ze spektropetrią mas GC-MS lub wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC),  sprzężona ze spektrometrią mas -  HPLC-MS 

Jakie są zalety takiej analizy?

- Badania na obecność substancji psychoaktywnych we włosach umożliwiają nie tylko dokładne określenie użytej substancji psychoaktywnej ale i przybliżonego czasu, w którym doszło do jego zażycia. Jest to tak zwana ocena retrospektywna,

- Pobranie próbki ma charakter nieinwazyjny, nie dostarcza bólu,

- Nie narusza prywatności, jak np. w przypadku próbki moczu,

- Ogranicza możliwość zafałszowania,

- Próbki można łatwo zastąpić innymi w przypadku zniszczenia uprzednio pobranych,

- Włos jest chemicznie obojętny i mechanicznie odporny a co za tym idzie nie wymaga specjalnych warunków przechowywania,

- Praktycznie nie istnieje ryzyko przeniesienia jakiejś choroby z pacjenta na osobę pobierającą i wykonująca analizę, jak ma to miejsce np. w przypadku krwi.

Oczywiście niektórzy ludzie włosów nie mają. W takim razie, czy będąc łysym możemy przyjmować substancje psychoaktywne i nie bać się, że nasza tajemnica wyjdzie na jaw? Tak, pod warunkiem, że całe nasze ciało będzie zupełnie pozbawione włosów (i zdecydujemy się pozbyć również paznokci ;-)). Do analizy na zawartość substancji psychoaktywnych równie dobrze, co włosy na głowie nadają się włosy z innych rejonów ciała, np. z pod pach, brody, rąk, nóg, a nawet włosy łonowe. Takie próbki wymagają szczególnej uwagi i odpowiedniej interpretacji, ponieważ włosy w innych rejonach ciała mogą znajdować się w odmiennych fazach wzrostów, jednakże wg danych literaturowych wyniki pochodzące z analiz włosów z głowy i innych części ciała są porównywalne. 

Analiza włosów na obecność substancji psychoaktywnych wykorzystywana jest na całym świecie, również w Polsce. Wyniki takiej analizy są prawnie i naukowo dopuszczone jako dowód w sprawach sądowych. W Polsce tego typy badania są wykonywane na zlecenie firm, kancelarii prawnych, sądów i  organów ścigania ale również na zlecenie osób prywatnych.

* Ilustracje w tekście pochodzą z wikimedia commons i posiadają licencje do ponownego wykorzystania lub bo ponownego wykorzystania z modyfikacją